Atıklar ve Çevre
Öncelikle atık tanımıyla başlamak gerekir. En genel anlamıyla, “üretim ve kullanım faaliyetleri sonucu ortaya çıkan, yaşadığımız ortamdan uzaklaştırılması gereken maddelere atık denir”. Atıklar çok çeşitli sınıflara ayrılır. Enerji üretiminde ortaya çıkan atıklardan tutun, günlük yaşantımızda çıkan ambalaj atıklarına, hatta kızartma sonrası çıkan yağlara kadar birçok sınıflandırması var. Ancak bizler günlük hayatımızda en çok çeşitli ambalaj atıkları, atık piller ve bitkisel atık yağlar ile haşır neşir olmaktayız.
Ambalaj atıkları arasında gazete kağıtları, süt – meyve suyu kutuları, cam ve plastik şişeler, deterjan kutuları gibi birçok malzeme sayılabilir. Ekonomik değeri olan bu atıklar toplanarak yeniden kazanımları sağlandığı takdirde, hem ekonomiye hem çevreye ciddi değerler katmaktadır. Bu maddelerin doğada yok oluş süreleri göz önüne alındığında, atıkların çöp olarak doğal ortamlara bırakılmalarının ne kadar ağır sonuçlarının olacağı tahmin edilebilir. Örneğin sadece bir plastiğin doğada yok olma süresi 1000 yıldır.
Cam kullandığımız tüm maddeler arasında, % 100 geri dönüştürülebilen ve sonsuz kullanımı olan tek maddedir. Cam çevreden toplanıp renk ayrımı, temizleme, yıkama ve öğütme işlemlerinden geçtikten sonra yeniden üretime kazandırılır. Kırık camların eritilmesi ve yeniden değerlendirilmesi, asıl süreçten % 32 daha az enerji kullanılmasını sağlar. Yani, bir tek cam şişe geri dönüştürüldüğünde, 100 Wattlık bir ampulü dört saat yakabilecek enerji tasarruf edilmiş olur. Hammadde kullanımı yerine geri dönüşüm yoluyla üretilen cam, üretimi sırasında neden olunan hava kirliliğini % 20 oranında, su kirliliğini de % 50 oranında azaltır. Cam ambalajların bir özelliği de cam şişe ve kavanozların yıkanarak tekrar kullanılabilmesidir. Bunlar toplandıktan sonra fabrikada yıkanır ve tekrar doldurulurlar. Bir cam şişe ortalama 20 kez kullanıldıktan sonra geri dönüştürülür.
Kağıdın hammaddesi olan selüloz lifi, odun, pamuk, şeker kamışı ve kullanılmış kağıttan elde edilir. Avrupa'da atık kağıt tüm kağıt üretiminin % 65'ini karşılar. Ancak üretilen kağıdın, en iyi koşullarda % 40'ı geri dönüştürülebilirdir. % 100 geri dönüşümlü kağıttan üretilmiş bir ton kağıt; 17 ağaç, 4100 kws enerji ve yaklaşık 26.5 m3 suyun tasarruf edilmesi demektir. Geri dönüşümlü liften üretilmiş kağıt, hava kirliliğini % 74, su kirliliğini % 35, enerji sarfiyatını % 28 oranında azaltır. Bununla birlikte unutulmamalıdır ki, kağıtların geri dönüşümü cam gibi sonsuz değil, sınırlıdır.
Ambalaj atıkları arasında gazete kağıtları, süt – meyve suyu kutuları, cam ve plastik şişeler, deterjan kutuları gibi birçok malzeme sayılabilir. Ekonomik değeri olan bu atıklar toplanarak yeniden kazanımları sağlandığı takdirde, hem ekonomiye hem çevreye ciddi değerler katmaktadır. Bu maddelerin doğada yok oluş süreleri göz önüne alındığında, atıkların çöp olarak doğal ortamlara bırakılmalarının ne kadar ağır sonuçlarının olacağı tahmin edilebilir. Örneğin sadece bir plastiğin doğada yok olma süresi 1000 yıldır.
Cam kullandığımız tüm maddeler arasında, % 100 geri dönüştürülebilen ve sonsuz kullanımı olan tek maddedir. Cam çevreden toplanıp renk ayrımı, temizleme, yıkama ve öğütme işlemlerinden geçtikten sonra yeniden üretime kazandırılır. Kırık camların eritilmesi ve yeniden değerlendirilmesi, asıl süreçten % 32 daha az enerji kullanılmasını sağlar. Yani, bir tek cam şişe geri dönüştürüldüğünde, 100 Wattlık bir ampulü dört saat yakabilecek enerji tasarruf edilmiş olur. Hammadde kullanımı yerine geri dönüşüm yoluyla üretilen cam, üretimi sırasında neden olunan hava kirliliğini % 20 oranında, su kirliliğini de % 50 oranında azaltır. Cam ambalajların bir özelliği de cam şişe ve kavanozların yıkanarak tekrar kullanılabilmesidir. Bunlar toplandıktan sonra fabrikada yıkanır ve tekrar doldurulurlar. Bir cam şişe ortalama 20 kez kullanıldıktan sonra geri dönüştürülür.
Kağıdın hammaddesi olan selüloz lifi, odun, pamuk, şeker kamışı ve kullanılmış kağıttan elde edilir. Avrupa'da atık kağıt tüm kağıt üretiminin % 65'ini karşılar. Ancak üretilen kağıdın, en iyi koşullarda % 40'ı geri dönüştürülebilirdir. % 100 geri dönüşümlü kağıttan üretilmiş bir ton kağıt; 17 ağaç, 4100 kws enerji ve yaklaşık 26.5 m3 suyun tasarruf edilmesi demektir. Geri dönüşümlü liften üretilmiş kağıt, hava kirliliğini % 74, su kirliliğini % 35, enerji sarfiyatını % 28 oranında azaltır. Bununla birlikte unutulmamalıdır ki, kağıtların geri dönüşümü cam gibi sonsuz değil, sınırlıdır.
Kaynak: Yazarlarımız