35’te 35: COP31 ve Elektrifikasyon

Elektrifikasyon, Türkiye’de düzenlenecek olan 31. Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı’nın (COP31) ana gündem maddelerinden birini oluşturuyor. Bu doğrultuda belirlenen uygulama hedefine göre küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035 yılına kadar %35’e çıkarılması hedefleniyor. COP31 Başkanlığı’nın başlattığı “35’te 35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü” temiz elektriğin, depolamanın, sistem esnekliğinin ve dayanıklı şebekelerin kolaylaştırıcı rolünü vurguluyor (COP31 Başkanlığı, 2026). Ayrıca, özellikle gelişmekte olan ülkelere yönelik finansmanın harekete geçirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2000 yılındaki %17 seviyesinden 2025 yılında %23,4’e ulaştığı görülüyor (IEA, 2026). Ancak IEA elektrifikasyondaki ilerlemede sektörel ve bölgesel farkların öne çıktığını vurguluyor. Örneğin, sektörler arasında binalar 2025 yılında nihai enerji tüketiminin %40’ını elektrik ile karşılarken, bu seviyede klima ve elektrikli ev aletlerinin sayısındaki artış dikkat çekiyor. Ulaştırmada ise elektrikli araç sayısındaki artışa rağmen uzun mesafeli havacılık ve deniz taşımacılığındaki elektrifikasyon ihtiyacı öne çıkıyor. IEA’nın bölgesel verileri ise elektrifikasyondaki ilerlemede Çin, Japonya, Kore ve Güneydoğu Asya’nın ön sıralarda yer aldığını gösteriyor. 2000 ve 2025 yılları karşılaştırıldığında toplam nihai enerji tüketiminde elektriğin payının Çin’de %11,9’dan %32’ye, Japonya ve Kore’de ise %24,5’ten %32,9’a çıktığı görülüyor. Aynı dönem için Avrupa’da bu pay %19,7’den %23,9’a yükseliyor. 2025 yılında payın %20’nin altında kaldığı iki bölge olarak Hindistan ve Afrika sırasıyla %19 ve %12,3 ile dikkat çekiyor.

Türkiye için ise nihai enerji tüketiminde elektriğin payı 2000 yılındaki %14 seviyesinden 2024 yılında %21,8’e yükselirken, bu payın 2018 yılından beri büyük ölçüde yatay seyrettiği kaydediliyor (Ember Energy, 2026). Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın açıklamalarına göre Türkiye COP31 ile belirlenen hedefe yönelik girişimlere öncülük etmeyi planlarken, COP31 kapsamında elektrik şebekelerinin modernizasyonu, yenilenebilir enerjinin sisteme entegrasyonu ve altyapı yatırımlarının finansmanı konusunda uluslararası iş birlikleri geliştirmeyi hedefliyor (Gökkoyun, 2026). Bu doğrultuda 5 Kasım 2026’da açıklanması planlanan yeni enerji mimarisinin odağında da %35 hedefini destekleyecek şekilde elektrifikasyonun olacağı belirtiliyor (Başak Erkalan Köprübaşılı, 2026). 

COP31 ile elektrifikasyonun hem küresel hem de Türkiye enerji gündemindeki ağırlığını artıracağı görülüyor. Bununla birlikte, 2035 yılı için belirlenen hedefe ulaşılmasında elektrifikasyonun payındaki mevcut bölgesel ve sektörel farkların azaltılmasına yönelik adımların atılması da önem kazanıyor. Bu doğrultuda elektriğin enerji tüketimindeki payı artarken, sistem esnekliği, depolama ve şebeke güvenliği gibi alanların da dikkate alınması gerekiyor. COP31’e ev sahipliği yapacak Türkiye için bu kapsamda atılacak somut uygulama adımları, hedefe ulaşılmasına katkı sağlarken uluslararası yatırım ve iş birliği fırsatlarını da beraberinde getirebilir. 

Ezgi İpek Koçlu | TSKB Ekonomik Araştırmalar

• Başak Erkalan Köprübaşılı, G. T. (2026). Anadolu Ajansı. Bakan Bayraktar, Milli Enerji 2040 vizyonunun açıklanacağını bildirdi: https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/bakan-bayraktar-turkiyenin-2040-enerji-vizyonunun-temelinde-elektrifikasyon-olacak/4065117
• COP31 Başkanlığı. (2026). https://cop31.tr/tr/cop31-35-by-35-kuresel-elektrifikasyon-taahhudu
• Ember Energy. (2026). Türkiye’nin enerji tüketiminin %85’i elektrikle karşılanabilir. https://ember-energy.org/tr/analizler/turkiyenin-enerji-tuketiminin-85i-elektrikle-karsilanabilir/
• Gökkoyun, S. C. (2026). Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/bakan-bayraktar-milli-enerji-2040-vizyonunun-aciklanacagini-bildirdi/4100801
• IEA. (2026). Electricifation . https://www.iea.org/reports/electrification