COP31'in dördüncü gününde neler oldu?

Antalya'da devam eden COP31'in dördüncü gününde şehirlerin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı, metan emisyonlarının azaltılması ve iklim finansmanı öne çıktı. Kentlerin iklim politikalarındaki rolü daha fazla gündeme gelirken finansman ihtiyacı ile mevcut kaynaklar arasındaki fark, müzakerelerin temel sorunlarından biri olmayı sürdürdü.

12 Kasım'daki görüşmeler, ülkelerin iklim hedeflerini uygulamaya dönüştürürken karşılaştıkları güçlükleri de ortaya koydu. Fosil yakıtlardan uzaklaşma, adil geçiş ve gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişimi konularında görüş ayrılıkları devam etti.

Şehirler iklim gündeminde daha fazla yer buluyor

COP31'in dördüncü gününde şehirlerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolü önemli bir başlık haline geldi. Kentlerin iklim risklerine karşı dayanıklılığını artırmaya, uyum politikalarını geliştirmeye ve yerel iklim eylemlerini hızlandırmaya yönelik üst düzey görüşmeler gerçekleştirildi.

Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat) İcra Direktörü Anacláudia Rossbach, konut politikaları ve şehir planlamasının iklim eyleminin ayrılmaz parçaları olduğunu vurguladı.

Bu yaklaşım, iklim değişikliğiyle mücadelenin yalnızca enerji üretimi ve sanayi politikalarıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Konutların niteliği, ulaşım sistemleri, yeşil alanlar ve altyapı yatırımları da şehirlerin emisyonlarını ve iklim risklerine karşı dayanıklılığını etkiliyor.

Kentlerin finansman ihtiyacı büyüyor

COP31 kapsamında paylaşılan değerlendirmelere göre dünya genelinde yaklaşık 3 milyar insan yeterli barınma koşullarına erişemiyor. Bir milyardan fazla kişi ise sel, heyelan ve aşırı sıcaklık gibi risklere açık, altyapısı yetersiz yerleşimlerde yaşıyor.

Şehirlerin iklim yatırımları için yıllık yaklaşık 4,5 trilyon dolara ihtiyaç duyduğu belirtiliyor. Mevcut finansman ise bu ihtiyacın yaklaşık beşte birini karşılıyor.

Öte yandan ulusal iklim planlarında şehirleri kapsayan önlemlerin payının yüzde 50'den yüzde 80'e yükseldiği ifade ediliyor. Ayrıca 250 milyondan fazla insanı temsil eden 69 belediye başkanı, yeni iklim eylemi taahhütleri açıkladı.

İklim finansmanında görüş ayrılıkları sürüyor

COP31'in ilk günlerinde öne çıkan iklim finansmanı tartışmaları, dördüncü günde de devam etti. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, iklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlamak için ihtiyaç duydukları kaynaklara erişimin kolaylaştırılmasını talep ediyor.

Finansmanın miktarı kadar hangi araçlarla sağlandığı da belirleyici. Bazı ülkeler, iklim finansmanının kredi ağırlıklı olmasının mevcut borç yüklerini artırabileceğine dikkat çekiyor.

Seyşeller'in gündeme taşıdığı değerlendirmeler de bu soruna odaklandı. İklim riskleriyle mücadele etmek için sağlanan kaynakların ülkelerin mali kırılganlığını artırmaması gerektiği vurgulandı.

Bu tartışmalar, iklim finansmanının yalnızca daha fazla kaynak sağlanmasıyla ilgili olmadığını gösteriyor. Finansmanın koşulları, erişilebilirliği ve ülkelerin ihtiyaçlarına uygunluğu belirleyici.

Dördüncü günün sonunda iklim finansmanına ilişkin müzakereler devam ederken yeni ve bağlayıcı bir uzlaşma açıklanmadı.

Metan emisyonlarında izleme ve azaltım çalışmaları

COP31'in dördüncü gününde metan emisyonlarının azaltılmasına yönelik çalışmalar da gündeme geldi. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP), Haziran 2026'dan bu yana Kanada, Irak, Kazakistan ve Meksika'daki beş büyük metan emisyon kaynağına yönelik müdahaleler gerçekleştirildiğini aktardı.

Bu kaynaklarla ilişkili metan miktarının yaklaşık 125 bin ton olduğu belirtiliyor. Ancak verinin hangi dönemi kapsadığı netleşmediği için bu miktar yıllık emisyon azaltımı olarak değerlendirilemez. UNEP'in izleme çalışmaları kapsamında 13 ülkede toplam 46 kaynağa ulaşıldığı ifade ediliyor.

UNEP'in Petrol ve Gaz Metan Ortaklığı 2.0 (OGMP 2.0) programı sektördeki emisyonların daha kapsamlı biçimde raporlanmasını amaçlıyor. Programa 164 şirket katılıyor; bu şirketler küresel petrol ve doğal gaz üretiminin yaklaşık yüzde 43'ünü temsil ediyor.

Programa katılım, şirketlerin metan emisyonlarını tamamen ortadan kaldırdığı anlamına gelmemektedir. Raporlama kapsamının genişlemesi, emisyonların daha doğru ölçülmesi ve azaltım çalışmalarının izlenmesi açısından önem taşıyor.

Fosil yakıtlardan uzaklaşma ve adil geçiş gündemde

Fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik politikalar, COP31 müzakerelerinin önemli başlıkları arasında yer almaya devam ediyor. Bazı ülkeler enerji dönüşümünün hızlandırılmasını savunurken diğerleri ekonomik koşullar ve enerji güvenliği nedeniyle farklı uygulama takvimleri üzerinde duruyor.

Bu görüş ayrılıkları, fosil yakıt kullanımının azaltılmasına ilişkin ortak ve bağlayıcı kararların alınmasını güçleştiriyor.

Adil geçiş, düşük karbonlu ekonomiye dönüşüm sırasında çalışanların ve bu süreçten etkilenen toplulukların korunmasını amaçlıyor. COP31'de adil geçiş politikalarını destekleyecek uluslararası iş birliği mekanizmalarının kapsamı ve finansmanı tartışılıyor.

Bu mekanizmaların formatında bazı anlaşmalar sağlanırken finansmana ilişkin görüşler henüz sonuçlanmadı. Durum, yeni iş birliği yapılarının oluşturulması kadar bunların hangi kaynaklarla destekleneceğinin de önemli olduğunu gösteriyor.

İklim politikalarında katılım ve adalet tartışmaları

COP31'in dördüncü gününde iklim politikalarının toplumsal boyutu da gündemdeydi. Gençlik temsilcileri, yerli halklar ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanında çalışan kuruluşlar, karar alma süreçlerine daha güçlü katılım çağrısında bulundu.

Yerli halkların temsilcileri, kendilerini etkileyen projelerde özgür, önceden alınmış ve bilgilendirilmiş rıza ilkesinin gözetilmesini talep ediyor. Toplumsal cinsiyet eşitliği alanındaki kuruluşlar ise adil geçiş politikalarının kadınların ve kırılgan grupların ihtiyaçlarını dikkate alması gerektiğini vurguluyor.

Bu talepler, iklim politikalarının çevresel sonuçlarının yanı sıra toplumsal etkilerinin de değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Okyanuslar için 2028'e uzanan yol haritası

Küçük ada devletleri, Afrika ülkeleri ve diğer gelişmekte olan ülkeler, okyanusların korunmasına yönelik uluslararası iş birliğini güçlendirmek amacıyla çalışıyor. Girişimin, 2028'de yapılacak küresel durum değerlendirmesine katkı sunması hedefleniyor.

Deniz seviyesinin yükselmesi, okyanusların ısınması ve asitlenmesi, özellikle kıyı bölgeleri ile küçük ada ülkeleri açısından önemli riskler oluşturuyor. Okyanusların korunmasına yönelik politikaların ulusal iklim planlarıyla ilişkilendirilmesi, iklim değişikliğine uyum ve ekosistemlerin korunması açısından belirleyici.

Dördüncü günün ardından: Uygulama ve finansman belirleyici

COP31'in dördüncü gününde öne çıkan gelişmeler, iklim hedefleri ile bu hedeflerin uygulanması için gereken kaynaklar arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme taşıdı. Şehirlerin iklim politikalarında daha fazla yer bulması, metan emisyonlarının izlenmesine yönelik çalışmalar farklı alanlarda ilerleme sağlanabileceğini göstermektedir.

Buna karşılık kentlerin finansman ihtiyacı, gelişmekte olan ülkelerin borç yüküne ilişkin kaygıları ve adil geçiş mekanizmalarının finansmanı çözüm bekleyen konular arasında bulunuyor. Fosil yakıtlardan uzaklaşma konusundaki görüş ayrılıkları da müzakerelerin ilerleyen günlerinde belirleyici olacaktır.

COP31'in sonraki aşamalarında temel mesele, açıklanan hedeflerin ve geliştirilen iş birliği mekanizmalarının somut uygulamalara nasıl dönüşeceği olacak.

Kaynaklar

·      Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Programı (UN-Habitat). "Cities and Urban Climate Action." COP31, Antalya, Kasım 2026.

·      Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP). "Global Methane Assessment Update 2026." Kasım 2026.

·      Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP). "Oil and Gas Methane Partnership 2.0 (OGMP 2.0) Progress Report." Kasım 2026.

·      Seyşeller Delegasyonu. "COP31 Finansman Müzakereleri Açıklaması." Kasım 2026.

·      Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Sekretaryası (UNFCCC). "COP31 Günlük Müzakere Raporu." 12 Kasım 2026.

·      Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ). "COP31 Açılış Konferansı Bultenler." Kasım 2026.