İklim Mücadelesinde Bankacılığın Rolü ve TSKB

• Koç Lisesi öğrencilerinden Barış Falay, staj dönemini bankamız için çok değerli bir makale yazarak finalize etti. Okuyucularımızla gururla paylaşıyor ve teşekkür ediyoruz.

  21. yüzyılın en büyük zorluklarından biri olan iklim değişikliği, dünya genelinde hem doğal hem de sosyal sistemler üzerinde derin etkiler yaratmaktadır. Yükselen deniz seviyeleri, artan sıcaklıklar ve giderek şiddetlenen hava olayları, dünya genelinde tüm canlı hayatını tehdit etmektedir. Bu nedenle, iklim değişikliğiyle mücadele etmek için hükümetler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör kuruluşları önemli bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Sürdürülebilirlik alanında artan farkındalıkla beraber iyi uygulama örnekleri de giderek çoğalmaktadır.
  
  Bu makalede, bankacılık sektörünün iklim değişikliği ile mücadelede oynadığı rol, yeşil dönüşüm odaklı kredi enstrümanları, yeşil ve sürdürülebilir tahviller gibi başlıklar üzerinde durulacaktır. Ayrıca, istatistikler ve örneklerle desteklenmiş bilgiler sunulacak ve staj yapma olanağı bulduğum Türkiye Sınai Kalkınma Bankası’nın (TSKB) bu alandaki başarılı uygulamaları ele alınacaktır.
  
  İklim Değişikliği, Yeşil Dönüşüm ve Bankacılık Sektörü
  İklim değişikliği riskleri, bankacılık sektörünü farklı şekillerde etkilemektedir. Fiziksel riskler arasında seller, fırtınalar, kuraklık ve yangın gibi hava olaylarının neden olduğu ekonomik kayıplar yer almaktadır. Geçiş riskleri ise iklim değişikliği ile mücadele kapsamındaki düzenlemeler ve politika değişikliklerinden kaynaklanmaktadır. Son yıllarda bankalar, bu riskleri göz önünde bulundurarak kredi ve yatırım stratejilerini şekillendirmekte ve iklim mücadelesinde önemli bir rol üstlenmektedir.
  Özellikle Paris İklim Anlaşması, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansları (COP) ve Avrupa Yeşil Mutabakatı gibi uluslararası anlaşmalar ve politikalar, bankacılık sektörünü iklim değişikliği ile mücadelede daha proaktif olmaya yönlendirmiştir. Bankalar, sürdürülebilir finansman yoluyla iklim değişikliği risklerini yönetirken, yeşil ekonomiye geçişi de desteklemektedir.
  Bankacılık sektörü, yeşil dönüşümü teşvik etmek için çeşitli kredi enstrümanları geliştirmiştir. Bu enstrümanlar, şirketlerin ve projelerin çevresel etkilerini azaltmaya yönelik yatırımları finanse etmek için kullanılmaktadır. Yeşil krediler, sürdürülebilir enerji projeleri, enerji verimliliği ve çevre dostu altyapı projeleri gibi alanlara yönlendirilmektedir.
  
  2023 Yılına İklim Perspektifinden Bakış
  • 2023 yılı, iklim değişikliği ve El Niño hava olayının etkisiyle, kayıtlara geçen en sıcak yıl oldu.
  • Avrupa Birliği’ndeki Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nden bilim insanları, 2024 yılı içerisinde 1,5°C sınırının ilk kez aşılmasının muhtemel olduğunu belirtti.
  • COP28 zirvesinde 2030’a kadar yenilenebilir enerjilerin üç katına çıkarılması ve enerji verimliliğinin iki kat artırılması hedefi onaylandı.
  • Gelişmiş ülkelerin, gelişmekte olan ülkelerden temiz enerjiye geçiş planlarını uygulamalarını talep etmesiyle, enerji geçişi finansmanının kim tarafından karşılanacağı sorusu tartışma konusu oldu.
  • COP28’de Kayıp ve Hasar fonu kapsamında 2030 yılına kadar yılda en az 100 milyar dolar aktarılacak.
  • Adil Enerji Geçiş Ortaklığı’nda gelişmiş ülkelerin taahhüt ettiği finansman miktarı yetersiz kaldı ve gelişmekte olan ülkeler iklim hedeflerini düşürmeye başladı.
  • Adil Geçiş Ortaklığı’nda yer alan Endonezya, Vietnam ve Güney Afrika gibi ülkeler, kömür santrallerinin kapatılması için bir zaman çizelgesi oluşturamadı.
  • Dünyanın önde gelen karbon dengeleme standartlarından biri olan Verra’ya ilişkin bir araştırma; yağmur ormanları üzerinden gerçekleşen denkleştirme kredilerinin %90’ından fazlasının hayali krediler olduğunu ortaya çıkardı.
  • COP28 zirvesinde küresel karbon ticareti mekanizması piyasasını oluşturmaya yönelik müzakerelerde ABD ve Avrupa Birliği uzlaşma sağlayamadı.
  • Bazı uzmanlar karbon denkleştirme programlarının sonlandırılması gerektiğini savunmaya başladı.
  Tüm bu sonuçlar iklim mücadelesinde yolun meşakkatli olduğunu tekrar göstermiş ve umutlar 2024’te Bakü’de düzenlenecek COP29 zirvesinde iklim finansmanına yönelik yeni hedeflere kilitlenmiştir.
  
  Yakın Geleceğe İklim Merceğinden Bakış
  MSCI-Sürdürülebilirlik ve İklim Trendleri 2024 raporu Çevresel, Sosyal, Yönetişim (ÇSY) yatırımlarına ve 2024 yılının sıcak konularına dikkat çekmektedir. Öne çıkan başlıklar aşağıda yer almaktadır.
  • 2024’te aşırı hava olayları, yaşam tercihlerini ve şirketlerin faaliyet gösterdiği alanları önemli ölçüde etkileyebilir.
  • Yapay zekâ teknolojileri, güvenlik önlemlerinin yetersizliği ve gizlilik endişelerine rağmen iş gücü piyasalarında büyük bir etkiye sahip. Otomasyon önemli bir sosyal etkiler barındırsa da yapay zekâ insanların üretkenliğini artırma potansiyeli taşıyor.
  • Küresel düzeyde sürdürülebilirlik raporlama standartları belirlenirken, dünya genelinde yatırımcılar uyum sürecine adapte olmak için çalışacak.
  • 2050’ye kadar net sıfır emisyon hedeflerine ulaşmak için her yıl 5 trilyon dolarlık küresel yatırım gerekiyor.
  • Avrupa Birliği’nin Sürdürülebilir Finans Raporlama Regülasyonu’nun (The Sustainable Finance Disclosure Regulation, SFDR) sürdürülebilir yatırımlar için yüksek standartlar getiriyor. Gelişmekte olan pazarlardaki şirketlerin bu standartlara uyum sağlamada zorlanıyor. O nedenle 2024’te SFDR’ye yönelik yeni bir düzenleme bekleniyor.
  • Özel varlık yöneticileri, düşük karbonlu yatırımlara yönelerek çevre hedeflerine katkıda bulunurken, özel piyasalardaki şeffaflık eksikliği ve veriye erişimde yaşanan zorluklar yatırımcıları iklimle ilgili risklere ilişkin geri adım atmaya sevk edebilir.
  • Son yıllarda yatırımcılar, doğa koruma projelerine yönelirken, bu alandaki finansal araçlara da ilgi gösteriyor, bu durum şirketler ve bankalar için fırsatlar sunuyor.
  
  UNEP FI ve Sürdürülebilir Finansman İlkeleri
  Türkiye, 2022 verilerine göre 400 milyon ton karbon emisyonu ile küresel olarak en yüksek emisyona sahip ülkeler sıralamasında 15. olarak yer almaktadır. 2053 Net Sıfır Karbon hedefi olan Türkiye’nin yeşil dönüşümünde bankacılık sektörüne önemli bir rol düşmektedir.
  Birleşmiş Milletler Çevre Programı Finans Girişimi (UNEP FI), sürdürülebilir finansmanı teşvik eden önemli bir platformdur. "Sorumlu Bankacılık İlkeleri" (Principles for Responsible Banking), bankaların kredi ve yatırım kararlarında çevresel ve sosyal etkiyi göz önünde bulundurması ve sürdürülebilirlik odaklı bir yaklaşım benimsemeleri için rehberlik sağlamaktadır.
  
  Sorumlu Bankacılık Prensipleri;
  1. Uyum
  2. Etki
  3. Müşteriler
  4. Paydaşlar
  5. Yönetişim ve Hedef Belirleme
  6. Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik olmak üzere altı alana odaklanmaktadır.
  Akbank, Garanti BBVA, Şekerbank, Yapı Kredi, TSKB, TKYB, İş Bankası Türkiye’den Sorumlu Bankacılık Prensipleri’nin imzacısı konumunda olan bankalardır.
  
  Sürdürülebilir Finansman Araçları
  Yeşil tahviller, yenilenebilir enerji üretimi, enerji verimliliği, su yönetimi ve çevresel koruma gibi çevresel yatırım alanlarını kapsamakta, yatırımcılara sürdürülebilir projelere yatırım yapma olanağı sunmaktadır. Yeşil tahvil ihraç eden şirketler ve finans kurumları çevresel etki raporu yayınlayarak yatırımcılarına şeffaf bilgi sunma yükümlülüğü taşımaktadırlar.
  
  Sosyal tahviller, eğitim, sağlık, istihdamı, fırsat eşitliği, barınma gibi alanlardaki toplumsal projeleri finanse etmek için kullanılmaktadır.
  
  Sürdürülebilir krediler, şirketlerin enerji verimliliği iyileştirmeleri, yenilenebilir enerji yatırımları veya karbon azaltma hedeflerine yönelik sürdürülebilirlik projelerini finanse etmek için sunulan kredi araçlarıdır. Bu kredilerle şirketler çevresel ve sosyal etkilerini daha iyi seviyeye taşımaktadırlar.
  
  Yeşil fonlar, yatırımcıların yeşil projelere toplu olarak yatırım yapmasını sağlayan bir yatırım fonu türüdür. Bu fonlar, portföylerini çevresel ve sosyal sorumluluk ilkelerine göre yöneten yatırımcılara çeşitli seçenekler sunmaktadır. Yeşil fonlar, karbon azaltma, su koruma veya sürdürülebilir tarım gibi alanlarda yatırım yapmaktadırlar.
  
  Yeşil finansman araçları, yatırımcıların sürdürülebilirlik kriterlerini karşılayan şirketlerin hisse senetlerine veya tahvillerine yatırım yapmalarını kolaylaştırmaktadır. Bu piyasalarda, sürdürülebilir şirketlerin değerine yatırım yapma fırsatı bulunur.
  
  TSKB ve Sürdürülebilir Bankacılık
  
  
  
  TSKB, Türkiye’de sürdürülebilir bankacılık alanında pek çok ilk ve örnek uygulamaya imza atmış bir kalkınma bankası. 2022 yılında Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB) Kurumsal İletişim Departmanında staj yapma olanağı buldum. Bankanın yöneticileriyle yaptığım görüşmelerde sürdürülebilirlik ve finansman konusunda önemli bilgiler aldım. TSKB’nin dijital bilgi havuzundan ve geniş kütüphanesinden yararlandım. TSKB’nin destekleriyle dilimize kazandırılan “Ortak Geleceğimizi Finanse Etmek” isimli kitabı ise baştan sonra büyük bir ilgiyle okudum. TSKB gibi kalkınma bankalarının iklimle mücadeledeki rolünü özetlemek üzere aşağıda bu kitabın yazarı Regis Maradon’un önsözünden bir alıntı paylaşıyorum:
  
  “21. yüzyılın zorluklarından biri de tüm finansal akışları, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarıyla ve bu amaçların 2030’dan sonraki olası uzantılarıyla uyumlu hale gelecek şekilde yeniden yönlendirmek. Kuşkusuz kamuoyunun pek de bilmediği kalkınma bankaları için ilk adımın, sürdürülebilir bir ekonomiye geçişi hızlandırmak olduğunu söyleyebiliriz. Uluslararası, ulusal veya bölgesel kalkınma bankaları, kamu veya özel sektör projelerin finansmanında, faaliyetlerinin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarıyla uyumlu olmasını sağlayacak basit, güvenilir ve analitik araçlar edinmeli. Özellikle, kalkınma bankalarının, zengin biyoçeşitliliğin olduğu doğal alanlara koruma sağlayan, düşük karbonlu bir ekonomiye geçişi finanse etmesi gerekiyor. Kendi kendini düzenleyen piyasalar efsanesi artık sınırlarına ulaştı. Kalkınma bankaları faaliyetlerini, sosyal ve çevresel dengeleri korumak adına sorunsuz çalışan bir ekonomi yaratmak için özel sektör yatırımcılarının düşük karlı veya karsız gördüğü sektörlerin yararına yönlendirmeli. Eğer gezegen ölçeğindeki sorunlarla mücadele ediyorsak münferit aksiyonların ötesine geçmemiz önem taşıyor. Somut çözümlerin yanı sıra sürdürülebilirlik yönünde iyimser ve olumlu bir ivme yaratmak için yeni kolektif eylem modelleri ortaya koyabilen ve çok taraflılığı güçlendiren aktörlere ihtiyaç var. Bu da bize, finans dünyasının insanlığın çıkarlarının gezegenin korunmasıyla sıkı sıkıya bağlı olduğunun farkına vararak, dönüşümün ekonomik aktörleriyle birlikte daha sürdürülebilir ve daha kapsayıcı bir dünyanın ortaya çıkmasına katkıda bulunabileceğini gösteriyor.”
  
  TSKB’nin Sürdürülebilirlik Yolculuğu
  TSKB, 1950 yılında Dünya Bankası’nın girişimi ile Türk sanayisinin geliştirilmesi amacıyla kurulmuş özel sermayeli bir kalkınma ve yatırım bankasıdır. Bugün Türkiye İş Bankası’nın iştiraki konumunda olan banka yaklaşık %40 oranında halka açıktır. 1980’li yıllarda, Türkiye’de Çevre Mevzuatı’nın oluşturulmasından uzun yıllar önce, kredi faaliyetlerinde çevre kriterlerini dikkate almaya başlayan başlayan banka, 1990’lı yıllarda uluslararası piyasalardan kaynak temin ederek Türk sanayisine ilk çevre kredilerini sunmuştur. 2000’li yılların başında ise yenilenebilir enerji alanında proje finansmanına başlamıştır.
  
  Entegre bakış açısıyla kredi sağladığı her projeyi bankacılık işleminden öte ülke kalkınmasına ve küresel sürdürülebilirliğe bir katkı olarak gördüğünü belirten TSKB’nin sürdürülebilirlik temalı yatırımları kredi portföyünün dörtte üçü seviyesine ulaşmış durumdadır. TSKB’nin finanse ettiği yenilenebilir enerji santralleri ise Türkiye’nin YE kurulu gücünün yüzde 15'ine denk gelmektedir. Sürdürülebilirlik temalı tüm bu yatırımlarla ülkemizin karbon ayak izinin her yıl 16 milyon ton seviyesinde azaltılmasına aktif katkı sağlamaktadır. TSKB, yeşil dönüşüme etkin destek vermekte, tutardan bağımsız olarak tüm yatırım ve işletme sermayesi kredilerinin çevresel ve sosyal risk ölçümünü yapmaktadır. Bu kriterlere göre riskli bulunan yatırımlara finansman sağlamamaktadır.
  
  
  Kaynak: TSKB Kurumsal Web Sitesi, Sürdürülebilir Bankacılık Sekmesi
  
  2016 yılında yeşil tahvillerin Türkiye’deki ilk örneği olarak 300 milyon dolarlık, 5 yıl vadeli Yeşil/Sürdürülebilir Tahvil ihracı gerçekleştirmiştir. O günden bu yana da sürdürülebilirlik temalı tahvil ihraçlarına devam etmektedir.
  
  Yatırım bankacılığı alanında da sürdürülebilirlik temalı enstrümanlar geliştiren banka, Türk sermaye piyasalarında ilk sürdürülebilir ve SKA odaklı kira sertifikası ihraçlarının ardından Düşük Karbonlu Ekonomiye Geçiş tahviline aracılık etmiştir.
  Birleşmiş Milletler tarafından 2015 yılında kabul edilen Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını benimsemekte, yaptığı sosyal etki ölçümlemeleri ile 17 SKA’nın tümüne doğrudan veya dolaylı katkı sağlamaktadır. 2010 yılında finans sektörünün ilk GRI onaylı sürdürülebilirlik raporunu, 2017 yılında ise özel sektörün ilk Entegre Raporu’nu yayınlayan banka, yarattığı tüm değeri raporları kanalıyla şeffaf olarak paylaşmaktadır.
  
  Sürdürülebilir kalkınmaya destek misyonuyla hareket eden TSKB, bu alanda uluslararası inisiyatiflerle iş birlikleri geliştirmektedir. Pek çok uluslararası taahhüte imzacı olan banka, 2019 yılında UNEP-FI Sorumlu Bankacılık Prensipleri’ne kurucu imzacı olarak katılmıştır.
  
  
  Kaynak: TSKB 2023 İklim Raporu
  
  Sürdürülebilirlik yolculuğunu sistemsel ve entegre bir bakış açısı ile ele alan TSKB, 2006 yılında ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi Sertifikası’nı, 2012 yılında ise ISO 14064-1 Sera Gazı Doğrulama almaya hak kazanan ilk Türk bankası olmuştur. 2008 yılından bu yana her yıl hesapladığı karbon ayak izini silerek ülkemizde sıfır karbon bankacılık alanında rol model olmaya devam etmektedir. TSKB tüm bu çalışmalarıyla Sustainalytics tarafından verilen ESG risk notuyla Türkiye’de ilk, global bankalar arasında 10 en iyi banka arasında yer almaktadır.
  
  Banka ayrıca, uluslararası standartlardaki sürdürülebilirlik yetkinliğini aktararak 2011 yılında kurduğu iştiraki Escarus-Sürdürülebilirlik Danışmanlığı A.Ş. kanalıyla bu alandaki bilgi ve deneyimlerini kamu ve özel sektör oyuncuları ile paylaşmaktadır.
  
  TSKB’nin Sosyal Sorumluluk Projeleri
  
  Entegre sosyal sorumluluk projeleriyle bankacılık alanında yarattığı olumlu sosyal etkiyi daha da büyütmek isteyen banka, sürdürülebilir ve kapsayıcı bankacılık misyonu doğrultusunda; iklim değişikliği, enerji ve karbon yönetimi başta olmak üzere dünyanın geleceği açısından risk oluşturan çevresel konulardaki projeleri desteklemektedir.
  
  
  Kadınların istihdama eşit katılımıyla daha güçlü bir kalkınma hikayesi yaratabileceğimize inanan TSKB, iş dünyasında ve üniversitelerde fırsat eşitliği konusunda çalışmalar yürütmektedir.
  
  Kültürel alana yapılacak her yatırımın aynı zamanda kalıcı kalkınmaya yatırım olduğunun altını çizen banka, ülkemizin sanatçılarına ve tarihsel değerlerine uzun soluklu sosyal sorumluluk projeleriyle katkı sağlamaktadır.
  
  TSKB’nin öne çıkan KSS projeleri aşağıda özetlenmiştir:
  Çevreciyiz
  2007 yılında yayına başlayan www.cevreciyiz.com sürdürülebilirlik gündeminin nabzını tutmaktadır. @cevreciyiz, sosyal medya üzerinden her gün yayınlanan özgün içerikler iş dünyasına ve gençlere daha yaşanabilir yarınlar için çözüm önerileri sunmakta; dünyadan örneklerle ilham vermektedir.
  
  Eşit Adımlar
  SKD Türkiye iş birliğinde hayata geçirilen dijital platform www.esitadimlar.com iş dünyasında fırsat eşitliği hakkında tüm bilgileri tek adreste toplamaktadır. Sosyal medya kanallarını da aktif olarak kullanan #EşitAdımlar, kadın istihdamının desteklenmesi için adım atmak isteyen tüm firmalara kapsamlı bir rehber sunmaktadır.
  
  Eğitimden Üretime Burs Fonu
  TSKB, Eğitimden Üretime Burs Fonu ile üniversitelerin 3. ve 4. sınıflarda okuyan kız öğrencileri desteklemekte, mentorluk programlarıyla bursiyerlerin kariyer planlarına ışık tutmaktadır.
  
  Yarının Kadın Yıldızları Eğitim Fonu
  İKSV tarafından düzenlenen İstanbul Müzik Festivali kapsamında kurduğu “Yarının Kadın Yıldızları” eğitim destek fonuyla müzik eğitimi alan üstün yetenekli genç kadın müzisyenlerin hayallerine ortak olmaktadır.
  
  Patara Antik Kenti
  2016 yılından bu yana, Türkiye İş Bankası ve ŞişeCam ile birlikte ülkemizin önemli bir zenginliği olan Patara Antik Kenti kazı çalışmalarını desteklemektedir.
  
  Sürdürülebilirlik Atölyeleri
  2012 yılından beri düzenlediği Sürdürülebilirlik Atölyeleri ile geleceğin karar vericileri olan üniversite öğrencilerinin sürdürülebilirliğe dair algısını desteklemeyi ve farkındalık yaratmayı amaçlamaktadır.
  
  TSKB Kütüphanesi
  1971 yılında faaliyete başlayan ihtisas kütüphanesi, zengin bir koleksiyonla TSKB çalışanlarına ve tüm araştırmacılara hizmet vermektedir. Koleksiyonda yerli ve yabancı olmak üzere yaklaşık 15 bin kitap bulunmaktadır. Kütüphanenin ayrıca sürdürülebilirlik ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanında özel bölümü bulunmaktadır.
  
  TSKB’nin Gelecek Hedefleri:
  BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları merkeze koyan TSKB, 2030 yılına kadar 8 milyar ABD Doları Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları bağlantılı finansman sağlamayı hedeflemektedir. 2025 yılına kadar SKA bağlantılı kredi oranını yüzde 93 seviyesinde tutmayı planlayan bankanın sadece iklim ve çevre ile ilgili SKA bağlantılı kredi oranı hedefi ise yüzde 62 oranındadır.
  
  2021 yılında İklimle Bağlantılı Finansal Beyanlar Görev Gücü (TCFD) çerçevesinde finans sektörünün ilk İklim Riskleri Raporunu yayımlayan TSKB, iklim risklerini kredi süreçlerine entegre etmektedir. Ürettiği bir model ile bu kapsamdaki riskleri tahsis aşamasında ölçmektedir.
  
  Birleşmiş Milletler Çevre Programı Finans Girişimi tarafından kurulan Net-Sıfır Bankacılık Birliği’nin imzacısı olan banka bu imzacılıkla, kredi ve yatırım portföyünü 2050 yılına kadar sıfır emisyon hedefleriyle uyumlu hale getirmeyi taahhüt etmekte, bu doğrultuda Bilim Temelli Hedefler inisiyatifi ile birlikte çalışmaktadır.
  
  TSKB’den Türkiye’de Bir İlk: Sorumlu İletişim Politikası
  Konuya yeşil boyamanın tanımıyla başlamak iyi olacaktır. Greenwashing, yani yeşil boyama, bir hizmetin, ürünün veya markanın gerçeğe aykırı biçimde çevreye karşı sorumluluk taşıyan, sürdürülebilir, tehlikesiz ve doğaya faydalı olduğu üzerine algı yaratmayı hedefleyen pazarlama iletişimi ve reklam kampanyalarına verilen isimdir.
  
  TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç’in aşağıdaki demeci yeşil boyama ile mücadelede sorumlu iletişim konusunun önemini çok güzel özetlemektedir:
  
  “TSKB olarak şirketlerin sürdürülebilirlik gereklilikleri yerine getirmeden iletişim kanalıyla tüketicilerde ve iş ortaklarında yanıltıcı algı yaratmasını nitelikli bir yeşil dönüşümün önündeki en büyük engellerden biri olarak görmekteyiz. İklim risklerine dirençli, çevreyi, doğal kaynakları ve biyoçeşitliliği koruyan bir üretim ve tüketim boyutuna geçebilmek için tüm kurumların ekonomik, çevresel ve sosyal sonuçlarını bir bütün olarak ele alması gerekiyor. Finansal ve finansal olmayan tüm sermaye öğeleriyle yaratılan olumlu ve olumsuz etkinin yakın takip edilmesi de ayrıca önemli bir konu. Yapılan sürdürülebilirlik projelerinin gezegenimize gerçek anlamda katkı sağlaması için tüm yönleriyle ölçülebilir bir olumlu etki yaratması şart. O nedenle sürdürülebilirlik performansının global kabul görmüş standartlara göre raporlanmasını ve periyodik bazda tüm paydaş gruplarının bilgisine sunulmasını sorumlu bir sürdürülebilirlik iletişiminin en kritik aracı olarak görüyoruz.”
  
  Sürdürülebilir bir gelecek için adımların hızlanması gereken bu yeni dönemde, uzun zamandır kullanılan Green Washing yani Yeşil Boyama taktiklerinin yerini somut ve ölçülebilir çözümlere ve gerçek başarı öykülerine bırakması gerektiğinin altını çizmektedir. TSKB’nin bu amaçla bir kılavuz niteliğinde hazırladığı Sorumlu Sürdürülebilirlik İletişimi Politikası ile tüm sektörlerde sürdürülebilir bir gelecek için atılan katma değerli adımların ayrışması yönünde farkındalık yaratmayı hedeflemektedir.
  
  TSKB’nin Sorumlu İletişim Politikasında öne çıkan maddeler aşağıda yer almaktadır:
  1. TSKB, tüm marka ve pazarlama iletişimi çalışmalarını ülkemizin ekonomik, çevresel, sosyo-kültürel gelişiminin nitelikli ve sürekli kılınması hedefiyle, UN Global Compact’in 10 ilkesine, UNEP FI Sorumlu Bankacılık Prensiplerine ve BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına (SKA) katkı sağlamak hedefiyle gerçekleştirir.
  2. Marka ve pazarlama iletişiminde sürdürülebilir ve kapsayıcı kalkınma odağıyla çalışır.
  3. Paydaşlara ölçülebilir, objektif, doğru, tutarlı ve şeffaf bilgi sağlar.
  4. İnsan hakları, çalışma hakları, sosyal adalet, toplumsal cinsiyet eşitliği ve çeşitlilik ilkelerine tam uyumu hedefler.
  5. Paydaşlarla ortak değer yaratmak, sürdürülebilir gelecek yönünde farkındalığı artırmak, çevreye, doğaya ve biyoçeşitliliğe hassas davranmak, ortak geleceğimiz için çözüm üretmek, somut değer yaratmaya ve pozitif etkiye odaklanmak değişmeyen değerler olarak öne çıkar.
  6. Kurumsal yönetim ilkelerine, hukuka ve gizlilik kurallarına tam uyumu gözetir.
  7. Banka içi operasyonlarından kaynaklı çevresel etkilerini yöneterek, Türkiye’nin Kapsam-1 emisyonlarını sıfırlayan ilk bankası olup finanse ettiği faaliyetlerden kaynaklanan emisyonlarını azaltma sorumluluğuyla ilerler. Bu çerçevede marka ve pazarlama iletişimi çalışmalarının çevresel ayak izini azaltma yönünde aksiyon alır. Satın alma süreçlerinde çevresel etkileri gözetir. Ürünlerde geri dönüşüme uygun ya da geri dönüştürülmüş materyallerin kullanımını önceliklendirir.
  8. Bankanın temel stratejileriyle paralel olarak marka ve pazarlama iletişimi alanındaki tüm kararlarda ÇSY (Çevresel, Sosyal ve Yönetişim) yaklaşımını gözetir.
  9. Sorumluluk sahibi bir kurumsal vatandaş olarak, çevre, iklim değişikliği, kültürel kalkınma, kadın istihdamı, nitelikli eğitim, cinsiyet ve fırsat eşitliği odaklı sosyal sorumluluk projeleriyle somut ve ölçülebilir değer yaratır.
  10. İletişim dilinde cinsiyet, yaş, kıdem, bedensel ve zihinsel engel, dil, din, ırk ve etnik ayrım yapmaz.
  11. Çevreye, biyoçeşitliliğe ve insan sağlığına zarar veren, insan haklarını ve güvenliğini ihlal eden, küresel barış ortamını tehdit eden, bağımlılığa teşvik eden sektörlerle çevresel dokuya ve kültürel mirasa zarar veren projeleri ve yatırımları faaliyet kapsamı dışında tutar.
  12. Tüm çalışanlarına müşteri, değer ve çözüm odaklı olmak yönünde yapılandırılmış eğitim ve gelişim programları sunar; çalışanlarının sürdürülebilirlik ve sosyal etki konularında kapasitesini artırmak için sorumluluk alır.
  13. Sektöründe ve üretim dünyasında sürdürülebilirlik alanında farkındalığın yükselmesi, somut çözümlerin artması, yeni rol modeller yaratılması için çalışır.
  14. Üst düzey yöneticilerin sürdürülebilirlik ve kapsayıcılık alanında sözcülük ve savunuculuk yapmasını destekler.
  15. Marka ve pazarlama iletişimi faaliyetlerinde hedef kitlelerini, ülkemizin sürdürülebilir ve kapsayıcı kalkınmasına destek vizyonuyla belirler.
  16. İç ve dış iletişimde paydaşlarına yanlış ve yanıltıcı bilgi vermez.
  17. Marka hakkında iradesi dışında çıkan yanıltıcı haberlerle ilgili anında düzeltici aksiyon alır.
  18. Olası kriz senaryolarına karşı iş sürekliliğini sağlamak, paydaşlara karşı sorumluluklarını yerine getirmek, marka itibarını korumak ve kamuoyunu etkin şekilde bilgilendirmek yönünde iletişim planları oluşturur.
  19. Müşterilerinden ve iş ortaklarından geri bildirim almayı önemser ve bu yönde paydaş analizi çalışmaları gerçekleştirir. Şikâyet ve önerileri yapılandırılmış sistemlerle kurumsal hafızaya alır ve yönetir.
  20. Çevresel ve sosyal etkiyi gözetmeyen, itibarlı ve şeffaf olmayan ödül, sponsorluk ve konferanslarda yer almaz.
  21. Şiddet, ayrımcılık içeren ekstrem yayınlar yapan medya kanallarına reklam vermez.
  22. Çevreye, topluma ve insana zarar veren olgulara dair mesaj ve görselleri kullanmaz.
  23. Marka ve pazarlama iletişimi çalışmalarında “yeşil boyama” yapmaz.
  24. İmzacı olduğu taahhütler, içinde yer aldığı dernek ve inisiyatifler, yayınladığı politikalar kanalıyla, pozitif etki için söz verir, insan kaynağını geliştirir, iştirakleriyle sinerji yaratır, deneyimini diğer kurumlarla paylaşarak etkisini büyütür.
  25. Hedeflerini, sonuçlarını ve performansını iyileştirmek için atacağı adımları web sitesinde ve raporlamalarında paydaşlarına şeffaf şekilde sunar.
  
  TSKB Sorumlu İletişim Kılavuzunun tamamına ulaşmak için: https://www.tskb.com.tr/uploads/file/tskb-sorumlu-iletisim-ve-pazarlama-politikasi-072.pdf
  
  Umutlu Bir Kapanış
  Dünyamızda iklim değişikliği ile mücadele alanında örnek teşkil edecek uygulamalar hepimize gelecek için umut vermektedir. Aşağıda 2023’de öne çıkan iyi haberlerin bir özeti yer almaktadır. Bilimin, teknolojinin, üretim ve finans sektörlerinin gelişimi iklim sorunun hızla çözülmesi için önemli bir fırsat sunmaktadır. Hükümetlerin, şirketlerin, bankaların ve bireylerin her yeni kararı sürdürülebilirlik, çevre, insan ve gezegen bakış açısı ile alması ve bu yönde somut ve etkisi yüksek çözümler yönünde çalışmasıyla aşağıdaki çarpıcı örnekleri çoğaltmak, hatta olması gerektiği gibi kalıcı birer norm haline getirmek mümkündür.
  • Ocak 2023 Yeni Eurostat verilerine göre yenilenebilir enerji kaynakları, Avrupa Birliği’nin toplam enerji tüketimine %21,8 katkı sağladı.
  • Cambridge Üniversitesi'ndeki araştırmacılar ve bilim insanları, güneş enerjisi kullanarak plastik atıkları ve sera gazlarını sürdürülebilir yakıtlara dönüştürmenin bir yolunu geliştirdi.
  • Avrupa Birliği, şirketlerden yeşil iddialarını kanıtlamalarını isteyecek. Artık şirketler ürünlerini 'iklim dostu' veya 'geri dönüştürülmüş malzemeler içerir' olarak tanıtıyorsa, bu etiketleri belgelemeleri gerekecek.
  • Finlandiya Rüzgâr Enerjisi Derneği (FWPA) tarafından yapılan açıklamaya göre, Finlandiya'da rüzgâr enerjisi kapasitesi geçen yıl yüzde 75 arttığı kaydetti.
  • Antalya'nın çevresinde, Türkiye'nin Dağbeli kasabasında yerel çiftçilere ücretsiz enerji sağlamak amacıyla büyük bir güneş enerjisi santrali inşa edildi. 60.000'den fazla kişi, bu destek programından faydalanıyor.
  • Edinburg, iklim acil durumuyla mücadele etmek amacıyla bitkisel beslenmeyi teşvik etmek için Plant Based Treaty'yi onaylayan ilk Avrupa başkenti oldu. Şehir konseyi, hayvansal tarımdan kaynaklanan sera gazı emisyonlarını azaltmayı amaçlayan bu girişimi oy birliğiyle kabul etti.
  • İspanya, sigara şirketlerinin izmaritlerinin temizliği için ödeme yapmak zorunda kalacakları bir karar aldı. Yeni çevre düzenlemeleriyle tek kullanımlık plastik çatal ve pipetlere de yasak getirildi.
  • İngiltere'de tek kullanımlık plastik ürünler yasaklanıyor. Hükümetin tahminlerine göre, ülkede kullanılan bu ürünlerin sadece yüzde 10'u geri dönüştürülüyor.
  • Geçen yıl Avrupa'da rekor sayıda ısı pompası satıldı.
  • Londra'nın gece gökyüzü manzarası değişebilir. Çünkü şehir yetkilileri, gökdelenlerin gece ışıklarını azaltma kuralları taslağını hazırlıyor. Yeni planlar benimsenirse, Londra'nın yüksek bina yoğunluğuna sahip bölgesi olan Square Mile'daki binalardan, geceleri gereksiz ışıkları kapatmaları istenecek.
  • Avustralya hükümeti, Queensland kıyılarına yakın bir yerde planlanan yeni termal kömür projesine izin vermeme kararı aldı. Bu karar, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Büyük Mercan Resifi'ne yönelik potansiyel riskler nedeniyle halkın tepkisi üzerine geldi.
  • Avustralya, petrol ve gaz emisyonlarına ilk kez sınırlama getiren yeni sert yasaları kabul etti. Çığır açan bu yasal düzenleme, kömür madenleri ve petrol rafinerilerinin emisyonlarını yılda yaklaşık yüzde 5 oranında azaltmalarını gerektiriyor.
  • Avrupa'nın en zengin ülkesi olan Lüksemburg, üç yıldır ücretsiz toplu taşıma hizmeti sunmanın gururunu yaşıyor.
  • Hollanda, atık dağlarından güneş enerjisi üreterek ve çeşitli alanlarda güneş panelleri kullanarak Avrupa'nın lider güneş enerjisi üreticisi haline geldi.
  • Hollanda hükümeti, 2030 iklim hedeflerini karşılamak için 28 milyar Euro harcama yapacağını duyurdu. Bu önlemler arasında büyük deniz üstü güneş enerjisi alanları inşa etmek ve kirletici endüstrilere vergi avantajı sağlamak bulunuyor.
  • Online aktivistlerden oluşan "Team Ninja Trollhunters," X’de (eski Twitter) iklim dezenformasyonu yayınlayan hesapları tespit ederek, bilimsel verilerle yanlış bilgileri düzeltiyor.
  • ABD'deki şehirler ve eyaletler, iklim krizinin etkileriyle mücadele etmek için büyük fosil yakıt kirliliği yaratan şirketlere dava açabilecek. ABD Yüksek Mahkemesi, beş yerel dava için temyiz taleplerini reddederek yerel yönetimlere önemli bir zafer kazandırdı.
  • Çad'daki Sena Oura Milli Parkı'nda, yaklaşık 20 yıl sonra ilk defa bir aslan görüldü. Araştırmacılar, bu bölgedeki büyük kedi popülasyonunun artışa geçebileceğine dair erken bir işaret olarak değerlendiriyorlar.
  • Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre, bu yıl güneş enerjisi yatırımlarının ilk kez petrolü geçmesi bekleniyor.
  • Panama'da yeni bir yasa, deniz kaplumbağalarına yaşama ve sağlıklı bir çevrede serbest geçiş hakkını garanti altına alıyor.
  • Avusturyalılar, bozuk elektronik cihazları onarmak için bir destek programından faydalanıyorlar. Elektronik atıkları ele almayı amaçlayan hükümet programı, tamir maliyetinin yarısını kapsıyor.
  • AB, cep telefonu üreticilerini kullanıcıların pilleri kolayca değiştirmelerine zorlayacak yeni bir yasa çıkarmaya hazırlanıyor. AB Parlamentosu tarafından onaylanan bu sert yeni kurallar, milyonlarca telefonun çöplükten kurtarılmasına yardımcı olabilir.
  • Paris Olimpiyatları, geri dönüştürülmüş plastik sandalyelerden yapılan koltuklarıyla atık malzemelere ikinci bir hayat verecek.
  • İzlanda, hayvan refahı için yaz sonuna kadar balina avını askıya aldı.
  • Dünya genelindeki deniz yaşamını korumak için ilk kez bir antlaşma kabul edildi. BM üyeleri tarafından kabul edilen bu tarihi anlaşma, ulusal sınırların dışındaki denizlerde biyoçeşitliliği koruma amacıyla yapıldı.
  • Deutschlandticket, Almanya'da toplu taşıma yolcu sayısını yüzde 25 oranında artırdı.
  • Yüksek rakımlarda yetiştirilen nergis çiçeklerinin, ineklere verildiğinde metan emisyonlarını azaltma gücü olduğu ortaya çıktı.
  • California'nın uzun süredir beklenen yüksek hızlı treni güneş enerjisiyle çalışacak.
  • Araştırmalara göre dünya, net sıfır hedeflerine ulaşmak için güneş paneli mühendislerinden toplu taşıma şoförlerine kadar bir yeşil yaka işçi ordusuna ihtiyaç duyacak. 2050'ye kadar dünya genelinde 300 milyon yeşil iş olacağı tahmin ediliyor.
  • Güneybatı Norveç'te bulunan dev fosfat yatakları, en az 50 yıl boyunca elektrikli araçları, güneş panellerini ve gübreleri beslemek için yeterli olabilir.
  • Brezilya Amazon'unun kesilme oranı, Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın göreve gelmesinin ilk altı ayında üçte bir oranında azaldı.
  • AB ülkelerinin 2023'ün ilk yarısında fosil yakıtlardan elde ettiği enerji rekor düşük seviyeye indi. 27 üye ülke, 2022'nin aynı dönemine göre elektrik üretimi için %17 daha az fosil yakıt kullandı.
  • Cool Roof France (CRF), Fransa'da yılda atılan 130,000 ton midye kabuğunu kullanarak sürdürülebilir ve maliyet etkin boya üretmeye başladı. Bu boya binalardaki sıcaklığı azaltma amacıyla çatıları beyaza boyamakta kullanılıyor.
  • Charles Darwin'in dünya turundan neredeyse iki yüzyıl sonra, çevreciler onun izinden gitmeye hazırlanıyor. Dört kıtada iki yıllık bir yolculuk yaparak endemik yaşamı inceleyecekler ve koruma çabalarını artıracaklar.
  • ABD'de bir mahkeme, çocukların sağlıklı bir çevreye anayasal hakları olduğuna hükmetti. Genç çevre aktivistleri, Montana'da fosil yakıt gelişimine izin verilmesi nedeniyle devlet kurumlarının temiz ve sağlıklı bir çevreye olan anayasal haklarını ihlal ettikleri konusunda tarihi bir zafer elde etti.
  • Brezilya Amazonları’nda ağaçlara bağlanan yapay zekâ kutuları, orman tahribatını tespit etmek için sesleri tanıma yeteneğine sahip.
  • Cornell Üniversitesi ve Microsoft'un araştırmasına göre ABD'de tam zamanlı uzaktan çalışanlar, ofiste çalışanlara göre sera gazı emisyonlarını yüzde 54 oranında azaltma etkisine sahip.
  • Danimarka, dünyanın ilk yeşil metanol ile çalışan konteyner gemisini tanıttı. Laura Maersk, sera gazı emisyonlarını azaltma hedefleri doğrultusunda tamamen yeşil metanolle çalışan ilk gemi olma özelliğine sahip.
  • Hayvan hakları endişeleri nedeniyle Alman Roncalli Sirki, 1991'den beri aslan ve filler kullanmıyor. Sirk, 2018'de tamamen canlı hayvanları programdan çıkardı ve gösterilerini hologramlarla yapmaya başladı.
  • Fransa'da, geleceğin robotları, ayakkabıları parçalayarak tonlarca atığı geri dönüştürüyor.
  • Fransa'nın futbol takımları, karbon emisyonlarını azaltma amacıyla maçlara trenle seyahat edecek. Ülkenin futbol federasyonu, bu politikayı duyurdu ve bu politika, tüm milli takımları kapsıyor.
  • İsveç'in başkenti Stockholm 2024 yılında şehir merkezinde benzin ve dizel araçları yasaklayacak. Bu, hava kirliliği ile mücadele etmek amacıyla yapılan çok önemli bir hamle.
  • Dünya üzerindeki en nadir memeli türlerinden biri olan Sumatra gergedanının yavrusu Endonezya'daki bir milli parkta dünyaya geldi.
  • Kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olan CDP, şehirlerin çevresel şeffaflık ve eylemleri puanlarıyla sıraladığı A sınıfı şehir listesine 22 Avrupa ülkesi girdi. Avrupa belediyelerinin neredeyse beşte biri, küresel çapta en iddialı iklim eylemlerini gerçekleştiriyorlar.
  • Dominika adası sperm balinalarını korumak için dünyada bir ilki gerçekleştirerek deniz koruma alanı ilan edildi. Bilim insanları bu kararın sadece hayvanları korumaya değil iklim değişikliği ile mücadeleye yardımcı olacağını söylüyor.
  • Avrupa Parlamentosu ve üye ülkeler Doğa Restorasyonu Yasası'nda anlaştı. Yasa, üye ülkeleri 2030'a kadar doğayı restore etmek için önlemler almaya zorlayacak. Avrupa Komisyonu, anlaşmayı "iklim nötrlüğe ulaşma yolunda önemli bir katkı" olarak değerlendiriyor.
  • Kenya'da, Maasai kadınları istilacı ve tehlikeli bir bitkiye çevre dostu bir çözüm buldu. Dikenli dış yapısıyla hayvanlar için zararlı olan Opuntia kaktüsü şimdi biyogaz ve reçineye dönüştürülüyor.
  • Kuzey Makedonya, ekolojik koridorlar oluşturarak, ormanlık alanlarda biyoçeşitliliği koruma ve artırma çabalarını güçlendiriyor. Koridorlar, farklı ekosistemlere sahip bölgeleri birbirine bağlayarak, yaban hayatının hareket etmesine ve göç etmesine izin veriyor.
  • Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansının en önemli sonucu; “Enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan adil, düzenli ve eşitlikçi bir şekilde uzaklaşılması, 2050 yılına kadar bilime uygun olarak net sıfıra ulaşılması için bu kritik on yılda eylemlerin hızlandırılması” kararı oldu.
  • COP28’de hükümetler, savunmasız ülkeleri desteklemek amacıyla ‘Kayıp ve Zarar Fonu’ kurma çerçevesinde anlaşmaya vardı. Bu önemli karar, 198 ülkenin temsilcileri tarafından onaylandı ve kararın ardından ülkelerin ilk finansal katkıları geldi.
  • 116 ülke, 2030'a kadar dünya çapındaki yenilenebilir enerji kapasitesini üçe katlama ve enerji verimliliği iyileştirmelerinin yıllık hızını iki katına çıkarma taahhüdünde bulundu.
  
  Makale Yazarı: 
  Barış Falay (D: 2007, İstanbul)
  Koç Lisesi Öğrencisi
  

   

  KAYNAKLAR:
  https://www.climatechangenews.com/2023/12/28/six-takeaways-from-2023s-climate-change-news/
  https://www.climatechangenews.com/2023/12/13/carbon-credits-talks-collapse-at-cop28-over-integrity-concerns/
  https://www.msci.com/research-and-insights/2024-sustainability-climate-trends-to-watch
  https://www.ey.com/tr_tr/news/2024/3/turk-sirketler-iklim-degisikligini-onemsiyor-ama-harekete-gecmekte-yavaslar
  https://www.unepfi.org/banking/bankingprinciples/
  https://www.euronews.com/
  https://earth.org/
  https://www.narterlaw.com/yesil-finansman-araclari-surdurulebilir-gelecege-yatirim/
  https://www.tskb.com.tr/
  https://www.tskb.com.tr/uploads/file/afd-final-turc-web.pdf
  https://www.tskb.com.tr/uploads/file/tskb-iklim-raporu2023.pdf
  https://www.tskb.com.tr/uploads/file/tskb-sorumlu-iletisim-ve-pazarlama-politikasi-072.pdf