Mikroplastikler güneş enerjisine dönüşebilir mi?

• Çamaşır yıkama suyundaki mikroplastiklerin, güneş pillerinde kullanılabilecek yarı iletken malzemelere nasıl dönüştürüldüğü bu araştırmayla ortaya konuyor.

  Sentetik giysilerin yıkanması sırasında ortaya çıkan mikroplastikler, uzun süredir su ekosistemleri için önemli bir kirlilik kaynağı olarak kabul ediliyor. Türkiye’de yürütülen yeni bir akademik çalışma ise bu soruna farklı bir çerçeveden yaklaşıyor. Çamaşır makinelerinden çıkan mikroplastiklerin, uygun işlemlerle güneş pillerinde kullanılabilecek bir malzemeye dönüştürülebileceği gösteriliyor.
  Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi akademisyenleri tarafından yürütülen araştırma, mikroplastik kirliliğini azaltma hedefiyle yenilenebilir enerji teknolojilerini aynı zeminde buluşturuyor.
  
  Mikroplastik kirliliği neden büyüyor?
  Sentetik tekstil ürünleri her yıkamada mikroskobik lifler salıyor. Bu lifler atık suya karışarak arıtma tesislerinden geçiyor ve nehirler ile denizler yoluyla ekosistemlere ulaşıyor.
  Araştırmalar, Avrupa’da denizlere karışan mikroplastiklerin yaklaşık yüzde 8’inin sentetik tekstil kaynaklı olduğunu gösteriyor. Küresel ölçekte bu oranın yüzde 16 ile yüzde 35 arasında değiştiği tahmin ediliyor. Bu veriler, her yıl 200 ila 500 bin ton sentetik lifin yalnızca çamaşır yıkama süreciyle sucul ortamlara karıştığına işaret ediyor.
  Özellikle düşük kaliteli ve kısa ömürlü giysilerin yaygınlaşması, bu liflerin daha hızlı aşınmasına ve daha yüksek miktarda mikroplastik salımına yol açıyor.
  
  Deniz ekosistemleri üzerindeki etkiler
  Mikroplastik lifler, denizel besin zincirinin en alt halkalarına kadar ulaşabiliyor. Hamsi gibi balıkların temel besin kaynağı olan küçük canlıların dışkılarında dahi tekstil kaynaklı mikroplastik liflere rastlanıyor.
  Bu bulgular, atık suyla taşınan sentetik fiberlerin yalnızca fiziksel bir kirlilik unsuru olmadığını, aynı zamanda deniz ekosisteminin işleyişini de etkilediğini ortaya koyuyor.
  
  Atık sudan fonksiyonel malzemeye
  Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Vagif Nevruzoğlu yürütücülüğünde gerçekleştirilen çalışmada, çamaşır makinelerinden kaynaklanan fiber tipli mikroplastiklerin geri kazanımı hedeflendi.
  Araştırma kapsamında, atık sulardan elde edilen mikroplastiklerin manyetik, elektriksel ve optik özellikleri incelendi. Çamaşır yıkamada kullanılan bor katkılı deterjanlar nedeniyle bu mikroplastiklerin bor elementi taşıdığı belirlendi. Bu özellik, malzemenin güneş pilleri için potansiyel bir kullanım alanı olabileceğini gösterdi.
  
  Güneş pillerinde mikroplastik kullanımı
  Atık sudan filtreleme ve santrifüj işlemleriyle elde edilen mikroplastikler, sıvı ve kaplanabilir bir yapıya dönüştürüldü. Bu malzeme, güneş pillerinde kullanılan silisyum tabakalar üzerine yayıldı ve yaklaşık 150 santigrat derecede kurutuldu.
  Ultraviyole ışık uygulamasıyla birlikte, bor içeren mikroplastik yapı sayesinde p-tipi iletkenliğe sahip bir silisyum yüzey elde edildi. Böylece laboratuvar ölçeğinde çalışan bir güneş pili üretildi.
  Araştırmacılar, bu yöntemin güneş pili üretiminde maliyetleri düşürme potansiyeline de sahip olduğuna dikkat çekiyor.
  
  Döngüsel ekonomi açısından ne anlatıyor?
  Bu çalışma, mikroplastiklerin yalnızca çevresel bir atık olarak değil, doğru yöntemlerle değerli bir girdiye dönüştürülebileceğini gösteriyor. Mikroplastiklerin kaynağında yakalanması, su kirliliğini azaltırken aynı zamanda döngüsel ekonomi ve temiz enerji hedeflerine katkı sunuyor.
  Mikroplastiklerin ileri teknoloji uygulamalarında değerlendirilmesine yönelik geliştirilen yöntem, 13 Aralık 2025 tarihinde patentle tescillendi.
  
  Bilimsel bulgular neden önemli?
  Çamaşır yıkama kaynaklı mikroplastik kirliliği, bireysel tüketim alışkanlıklarından tekstil üretim modellerine kadar uzanan çok katmanlı bir sorun olarak öne çıkıyor. Bu araştırma, çözümün yalnızca kirliliği azaltmakla sınırlı olmadığını, atığı yeniden düşünmenin de güçlü bir araç sunduğunu gösteriyor.
  Mikroplastiklerin enerji teknolojilerinde kullanımı henüz erken bir aşamada olsa da, bu tür bilim temelli çalışmalar çevresel sorunlara yenilikçi ve uygulanabilir çözümler geliştirilebileceğini ortaya koyuyor.
  
  Kaynak:
  Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi ve Su Ürünleri Fakültesi ortak çalışması, 2025