Dört yıl kaldı, sürdürülebilir kalkınma hedefleri geride

• Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2026, dünyanın 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı’nın hiçbirinde 2030 hedeflerine ulaşabilecek ilerleme düzeyinde olmadığını ortaya koyuyor.

  2015 yılında Birleşmiş Milletler üyesi 193 ülke, daha adil, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir gelecek için ortak bir yol haritası üzerinde uzlaştı. Yoksulluğun azaltılmasından iklim eylemine, kaliteli eğitimden biyolojik çeşitliliğin korunmasına kadar uzanan 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı (SKA), insan refahını, ekonomik kalkınmayı ve çevresel sürdürülebilirliği birlikte ele alan küresel bir çerçeve ortaya koydu.
  Aradan geçen 11 yılın ardından, bu hedeflere ulaşmak için yalnızca dört yıl kaldı. Ancak Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı’nın (SDSN) hazırladığı Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2026, dünyanın hedeflerin büyük bölümünde istenen hızda ilerlemediğini gösteriyor.
  Rapora göre, Birleşmiş Milletler’in 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı’nın hiçbiri şu anda 2030’a kadar tam olarak gerçekleştirilebilecek bir ilerleme düzeyinde bulunmuyor.
  
  Raporun öne çıkanları
  • 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı’nın hiçbiri 2030 hedefleri doğrultusunda tam olarak ilerlemiyor.
  • 169 alt hedefin yalnızca yüzde 16’sında yeterli ilerleme kaydediliyor.
  • Hedeflerin yüzde 16’sında ise durum kötüleşmeye devam ediyor.
  • Sürdürülebilir şehirler, sudaki yaşam, karasal yaşam ve güçlü kurumlar alanlarında ilerleme belirgin biçimde yavaşladı.
  • Finansman eksikliği ve yapısal kırılganlıklar, özellikle gelişmekte olan ülkelerde ilerlemeyi sınırlandırıyor.
  
  En fazla geride kalan hedefler hangileri?
  Rapora göre özellikle dört amaçta ciddi durgunluk yaşanıyor.
  Sürdürülebilir şehirler ve topluluklar hedefi, hızlı kentleşme, konut sorunları, altyapı eksiklikleri ve iklim riskleri nedeniyle birçok ülkede istenen ilerlemeyi sağlayamıyor.
  Sudaki yaşam hedefi; plastik kirliliği, aşırı avlanma, deniz sıcaklıklarındaki artış ve okyanus asitlenmesi nedeniyle baskı altında.
  Karasal yaşam hedefinde ise ormansızlaşma, habitat kaybı ve biyolojik çeşitlilikteki gerileme devam ediyor.
  Barış, adalet ve güçlü kurumlar hedefi de çatışmalar, siyasi istikrarsızlık ve yönetişim sorunları nedeniyle önemli zorluklarla karşı karşıya bulunuyor.
  
  Küresel ortalamalar farklı gerçeklikleri gizliyor
  Rapora göre dünya genelindeki ortalamalar ülkeler arasındaki büyük farklılıkları tam olarak yansıtmıyor.
  Doğu ve Güney Asya ülkeleri 2015’ten bu yana sürdürülebilir kalkınma performansında en güçlü ilerlemeyi gösteren bölgeler arasında yer alıyor. Büyük ekonomiler arasında özellikle Hindistan ve Çin’in sıralamalarını önemli ölçüde iyileştirdiği belirtiliyor.
  Öte yandan sürdürülebilir kalkınma performansında lider konumunu yine Avrupa ülkeleri koruyor. İlk 20 ülkenin 19’u Avrupa’da bulunuyor. Finlandiya, İsveç ve Danimarka listenin ilk sıralarında yer alıyor.
  Ancak rapor önemli bir noktaya dikkat çekiyor: En başarılı ülkeler bile sorumlu üretim ve tüketim, iklim eylemi ve çevresel sürdürülebilirlik alanlarında hâlâ önemli zorluklarla karşı karşıya.
  
  Sürdürülebilir kalkınma neden hâlâ kritik?
  Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları çoğu zaman yalnızca çevreyle ilişkilendiriliyor. Oysa bu hedefler çok daha geniş bir çerçeve sunuyor.
  Yoksulluğun azaltılması, açlığın sona erdirilmesi, sağlık, eğitim, toplumsal cinsiyet eşitliği, temiz enerji, sürdürülebilir şehirler, iklim eylemi, biyolojik çeşitliliğin korunması ve güçlü kurumlar birbirinden bağımsız hedefler değil.
  Bir alandaki ilerleme, diğer alanları da doğrudan etkiliyor.
  Örneğin su güvenliği tarımsal üretimi etkiliyor. Tarım gıda güvenliğini şekillendiriyor. Gıda güvenliği sağlık ve yoksullukla bağlantılı. İklim değişikliği ise bu ilişkilerin tamamını etkileyebiliyor.
  Bu nedenle sürdürülebilir kalkınma hedefleri, insan refahı ile gezegenin sınırlarını birlikte ele alan bütüncül bir yol haritası niteliği taşıyor.
  
  Dört yıl kaldı
  2030’a ulaşmak için artık yalnızca dört yıl bulunuyor.
  SDSN’nin değerlendirmesi, mevcut ilerleme hızının sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için yeterli olmadığını ortaya koyuyor. Ancak rapor aynı zamanda politika tercihleri, finansman, uluslararası iş birliği ve uzun vadeli yatırımların fark yaratabileceğini de gösteriyor.
  Önümüzdeki dört yıl, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın yalnızca küresel bir vizyon olarak mı kalacağını, yoksa daha adil, dayanıklı ve sürdürülebilir bir geleceğin temelini mi oluşturacağını belirleyecek.
  
  Kaynak: Sustainable Development Solutions Network (SDSN), Sustainable Development Report 2026.